In een eerdere aflevering hebben we het gehad over de inwerking van de ruiter op zijn paard. Afgelopen maand legde ik uit hoe je een wending moet rijden.
Nu kunnen we maar de volgende stap.
We willen tijdens het rijden van het paard een fijne aanleuning in de hand hebben , maar wat is dat nu eigenlijk, aanleuning? Betekent dat met de neus op de borst lopen? Is het paard als hij fijn in de aanleuning loopt nu zwaar of juist licht in de hand? En een andere belangrijke vraag: hoe krijgen we die aanleuning tot stand?
Mijn ervaring is dat men uiteenlopende ideeën heeft over wat een fijne aanleuning is, maar laten we beginnen met mijn ideeën hierover.
Ik vind het prettig rijden als een paard licht in de hand is, een gelijkmatige druk geeft in mijn beide handen, reageert op kleine hulpen van mijn handen en de rest van mijn lijf, en daarbij constant is in die aanleuning. De aanleuning van een paard is datgene waar iedereen zowat het eerst naar kijkt, en wat erg belangrijk wordt gevonden voor het algemene dressuurbeeld. Als een paard onrustig is, of trekkerig in de aanleuning, geeft dat voor de dressuur een onrustig beeld en het gaat er juist om dat we een mooi ontspannen en harmonieus beeld zien van ruiter en paard.
Aanleuning is op zich niet moeilijk voor het paard, of je nu op een jong paard zit dat net onder het zadel is of op een getraind/verder doorgereden paard. We hebben het over aanleuning wanneer het paard aan het bit loopt, met een afgebogen hals en zijn hoofd netjes op de loodlijn, (waarbij de neus iets voor de loodlijn mag/kan zijn. Ik heb het nu dus niet over het diep en rond rijden, laat staan over het rijden met de kin op de borst. (Dat is iets waar geen enkel paard beter van wordt!) Een paard een keer wat dieper instellen is op zich geen probleem en kan in de training van een paard best even goed zijn, maar het mag nooit constant worden gebruikt.
Hoe krijgen we die fijne aanleuning nou precies? Ook hierbij moet je er vanuit gaan dat de inwerking van je eigen lijf veel invloed heeft op het paard en in dit geval dus ook op het verkrijgen en behouden van de aanleuning. Hierbij is het volgende van belang.
Eerst ga je ontspannen zitten. Let erop dat je geen spanning hebt of vasthoudt in de rug en nek, ook je schouders, armen en handen moeten ontspannen zijn. Let er ook op dat je onderlijf, dus je heupen, bekken en benen los en ontspannen zijn en meegaan met de beweging van het paard.
Paarden die de neiging hebben in stap van links naar rechts te deinen, moet je anders aanpakken. Zorg bij deze paarden voor, dat je die beweging niet met je onderlijf volgt, maar beweeg juist je bekken/heupen in een beweging van achteren naar voren. Blijf dit volhouden tot het paard jouw beweging volgt en zijn rug ontspant. Deze ontspanning van de rug belangrijk om een gelijkmatige aanleuning te verkrijgen, zonder spanning van hals, kaken en de mond van het paard.
Terug naar de ruiter en zijn zit. Je hebt erop gelet dat alles ontspannen is en meebeweegt met het paard, je voelt dat het paard van achteren naar voren beweegt in de stap en de druk op je teugels is gelijk. Maar om het paard aan het bit te vragen heb je naast je zit uiteraard ook je handen nodig. Door middel van ophoudingen, (het sluiten van je hand alsof je zacht in een sponsje knijpt en weer los laat,) vraag je het paard naar beneden te komen. Voel daarbij of er spanning of weerstand is in één van je beide handen. Als dat het geval is, vraag dan aan die kant iets meer met een lichte ophouding en laat dan gelijk weer los. Als dat niet het gewenste effect heeft kan je je schouder van de tegenoverliggende hand iets naar binnen draaien, zoals je dat ook bij een wending doet. Ondersteun dit even met een kleine beenhulp. Op die manier druk je voorzichtig naar de moeilijke hand toe en zal het paard de spanning daar loslaten. Zodra hij dit doet gelijk weer ontspannen! Want dat is de grootste beloning die je hem geven kan.
Als een paard aan één kant echt stug is in de mond, kan je de druk iets opbouwen in de betreffende hand. Dan kan je met behulp van je schouder en beenhulp aan de andere kant het paard, als het ware wat terug duwen in de richting van de moeilijke hand. En als je dat herhaalt en het meteen beloont als hij het goed doet, zal hij het snel doorkrijgen. Als het paard in de juiste/gewenste aanleuning is gekomen, zorg er dan voor dat beide handen en de rest van je lijf ontspannen zijn, maar blijf wel opletten!
Heb je ook maar een beetje het gevoel dat er iets bij het dier verandert of dat hij spanning opbouwt, werk daar dan meteen preventief op in. Want veel paarden zullen bij het veranderen van tempo omhoog willen komen en zo de aanleuning met de ruiter kwijt raken. Ook hierbij is het dus van belang, voordat je een overgang wilt maken, goed te voelen of op dat moment het paard fijn en constant loopt in de aanleuning. Als dat zo is, voer je de druk voor het maken van een overgang iets op, maar je blijft wel waakzaam (in de hand en hulpen) om het paard in dezelfde positie te behouden. Maak de overgang pas definitief als het paard ook echt fijn is in de hand. Is dit een moeilijk onderdeel voor jou en/of je paard, stel dan tijdelijk als hulp je paard iets dieper in voor de overgang. Maar doe dat niet te vaak!
Als je met onder andere je beenhulpen je paard steeds naar beneden moet blijven vragen, moet je oppassen dat je niet gelijktijdig met je handen en zit het paard blokkeert. Daardoor zou hij niet baar voren weg kunnen. Blijf vooral goed doorademen naar je buik toe en blokkeer vooral je borst en buik niet. En: blijf vriendelijk en open met je zit en handen.
Vergeet vooral niet met je stem het paard te belonen als hij het goed doet. En minstens zo belangrijk: de beste beloning voor je paard is stoppen met de oefening als hij het goed heeft gedaan, train niet eindeloos door! Jullie tevredenheid is van belang, het plezier voor jullie beiden om een mooi samenspel te laten zien. Dat kan en mag natuurlijk nooit afgedwongen worden door ruwe of verkeerd aangeleerde of uitgevoerde hulpen.
Er zijn er die denken hun paard mooi rond te kunnen leren lopen, door ze een of meerdere dagen op stal te laten staan, vastgezet aan de bijzet met de kin op de borst. Dat is pure dierenmishandeling, daar zijn geen andere woorden voor. Even verkeerd is het om je paard vastgezet eindeloos rondjes te laten galopperen aan de longe! En dan vaak nog in een zware bak, dat is niet alleen geestelijke mishandeling voor het dier, maar ook lichamelijk. Want denk maar eens wat dat betekent voor de pezen en gewrichten van het dier! Zie je dat iemand doen, dan weet je zeker dat diegene niet kan rijden en al helemaal geen paard verdient. Wij hebben bij ons een aantal paarden op stal, die op zo\’n manier kapot zijn gemaakt. Paarden zijn levende wezens en geen machines. We weten dat het veel beter is om bijv.10 minuten te trainen en stoppen als het goed gaat en dan nog wat te spelen. Dat is toch veel beter dan gefrustreerd te raken doordat je paard je niet begrijpt of oververmoeid/overvoerd raakt? Houd het leuk en wees dankbaar met de bereidheid tot samenwerking van een dier, dat niet alleen vele malen sterker is dan jij, maar je welzijn vertrouwen schenkt. Dat is heel kostbaar en helemaal waard om te koesteren.
Ik wens je veel succes en rijplezier!
Overigens: als je vragen, op- of aanmerkingen hebt over deze of andere digitale paardrijlessen, laat je horen! Ik zal er graag op reageren.
Larisse Engels
Copyright Haras Mansolein | Realisatie: Horsedesign.nl