Wijken voor de kuit is een belangrijk onderdeel van het dressuur rijden. Het wordt toegepast in veel verschillende situaties, door ieder type ruiter en voor elk soort paard of pony.
In het rijden van zowel jonge als gevorderde paarden gebruik ik het wijken vaak. Dat kan tijdens de training in de bak zijn, voor het springen of zelfs tijdens een buitenrit. Waarom en in welke omstandigheden gebruik ik het wijken? Dit is de vraag die ik hier ga beantwoorden, samen met de belangrijkste vraag voor deze les: hoe doe je dat dan, welke hulpen heb je ervoor nodig?
Maar eerst kijken we naar de reguliere, de gewone uitleg. Dan begin je met het afwenden op de binnenhoefslag zodat er een ruimte ontstaat naar de buitenhoefslag toe. Dat is dus de kant op waarnaar wilt wijken. (Voor een wedstrijd is dat altijd naar buiten, in training kan het ook gebruikt worden voor een paar passen naar binnen toe.)
Zodra je op de korte zijde bent afgewend en het paard recht gesteld is, kan er begonnen worden met wijken. Hiervoor wordt lichte stelling aan de binnenhand gevraagd en wordt de buitenteugel iets van de hals afgehaald, om zo een gat te krijgen dat het paard hierna moet opvullen. De stelling aan de binnenzijde is heel licht, het paard moet in de schouders recht blijven, daarna volgt de kuitdruk van het binnenbeen. Dat moet ervoor zorgen dat het paard naar buiten ‘gedrukt’ wordt, naar het gat van de buitenteugel toe. Het buitenbeen blijft controle houden over de voorwaartse drang, zodat het paard niet te sterk zijwaarts gaat. Hij blijft tijdens het wijken recht in zijn lijf met alleen een lichte stelling naar binnen toe. Het paard moet tijdens het wijken het binnenbeen voorbij de afdruk van het buitenbeen zetten.
Tot zover de reguliere benadering. En dan nu de hulpen voor het wijken zoals ik het zelf graag doe en zie. Uiteraard moet het paard actief en met voldoende scharing en tactbehoud zijwaarts gaan, dat staat voorop. Welke hulpen heb je daarvoor nodig?
Je begint met af te wenden van de hoefslag op de korte zijde. Doe dit de eerste keren slechts een paar meter van de buitenhoefslag af, zodat je in het begin niet te ver hoeft te wijken.
Je wendt dus af, stelt je paard recht en dan ga je beginnen met wijken. Je vraagt dan lichte stelling in de binnenhand, je draait hierbij licht je bovenlijf en schouders, zoals uitgelegd bij de vorige lessen over afwenden, en dan heb je vanzelf de juiste lichte stelling.
Stel je nu voor dat je op je buitenheup een deurtje hebt zitten en doe dat deurtje dan eens een stukje open. Beeld nu jezelf in dat je met de lichte stelling in je schouder, je het paard voorzichtig vraagt door dat deurtje naar buiten toe te wijken. Dat ondersteun je met een lichte druk van de kuit en met de houding van je schouder.
Als je het deurtje een klein stukje open zet, dan zal het wijken licht zijn, als je het deurtje verder openzet dan is de kans groot dat het paard te abrupt en te nadrukkelijk naar buiten wijkt.
Twijfelt je paard aan de bedoeling van je hulpen, dan kan je met iets meer kuitdruk komen en eventueel voorzichtig een korte ophouding met je buitenhand maken, om hem de zekerheid van je uitnodiging te geven. Speel maar eens voorzichtig met deze hulpen en voel de reactie van je paard. Zeker omdat je aanpak nieuw en onbekend voor het dier is (en jezelf!) zal je paard wellicht de eerste keren twijfelen. Beloon hem met je stem voor alles wat goed gaat en oefen rustig door. Door het gebruik van je lichaam op deze manier, zal het paard snel je bedoeling snappen en de oefening kunnen uitvoeren.
‘Goed doen’ is de grootste beloning voor jou en je paard!
Of je het wijken nu doet via de ‘normale’ richtlijn of volgens mijn visie, de actie van het paard blijft het zelfde, alleen het totale plaatje verschilt wel dergelijk. Je wilt in beide gevallen dat hij mooi en gelijkmatig overstapt, in een gelijkmatige tempo, ontspannen en met behoud van tact. Toch is er een groot verschil in beide manieren van het inzetten en begeleiden van het wijken. Het gevoel, de reactie van het paard, en niet te vergeten hoe het er van buitenaf uitziet, is helemaal anders. Want, hoe ziet het er uit voor iemand die langs de kant staat, bijvoorbeeld een jury? Zien die jouw hulpen en de moeite die je moet doen het gevraagde te tonen? De meeste ruiters/ amazones moeten hierop ‘ja’ antwoorden. Hoe vaak zie je niet het binnenbeen van de ruiter ver naar achteren liggen met kuiten en hakken die letterlijk ‘haken’ tegen het paard om hem de beweging uit te laten voeren? Zie je teugelhulpen die meer op rukken en plukken lijken? Dat is dus geen dressuur zoals het zou kunnen zijn. Zoals ik bij de vorige lessen ook al noemde, is het juist de rust, de ontspanning en schijnbare moeiteloosheid datgene wat dressuur zo mooi maakt om naar te kijken.
Wanneer kan je het wijken gebruiken? Tijdens je training, of je nu dressuur-, spring-, eventing- of recreatieruiter bent (maar natuurlijk ook andere disciplines) kan je het wijken gebruiken. Dat doe je om je paard sterker te maken, alert te houden op je hulpen, los door zijn lijf te maken, of om te corrigeren. Een paard dat moeite heeft met het recht stellen kan er baat bij hebben af en toe tussendoor een pasje te wijken voor de kuit. Ook een springruiter kan hier gebruik van maken in het parcours om zijn paard net iets voordeliger voor een hindernis te plaatsen. Maar ook tijdens het buiten rijden kan het van pas komen om een obstakel te ontwijken, of om juist een schrikkerig paard te corrigeren en te begeleiden als hij langs een object moet dat hij eng vind.
Het wijken hoeft niet alleen op een rechte lijn uitgevoerd te worden. Het kan ook op een volte of tijdens het rijden van andere figuren. Ik adviseer om er echt mee te gaan spelen. Maar wees niet te streng en focus je er niet te veel op, het is niet de bedoeling het paard te pas en te onpas steeds maar weer opzij te zetten. Gebruik het met wijsheid en blijf vooral jezelf controleren op alle punten die ik de afgelopen lessen aan je heb geleerd. Jij bent het die op je paard zit en iets van hem wilt, het is dus jouw taak om dat correct en vooral met zorg en liefde uit te voeren zodat jullie samen de perfecte eenheid vormen.
En vooral: veel plezier!
Copyright Haras Mansolein | Realisatie: Horsedesign.nl